ปล่องระบาย
ปล่องระบายอากาศ: ปล่อยออกไปแล้ว ต้องไม่ย้อนกลับมา
ปล่องเป็นส่วนสุดท้ายของระบบ แต่เป็นตัวตัดสินว่าอากาศที่บำบัดแล้วจะกระจายออกไป หรือวนกลับเข้ามาทางช่องรับอากาศ หน้าต่าง และบ้านข้าง ๆ ปัญหากลิ่นหลายกรณีเกิดจากปล่องที่เตี้ยเกินไป หรือปล่อยลมออกช้าเกินไป
อาคารสร้าง "โซนอากาศวน" รอบตัวเอง
เมื่อลมพัดผ่านอาคาร จะเกิดบริเวณที่อากาศหมุนวนอยู่บนหลังคา และอีกช่วงหนึ่งทางด้านหลังอาคาร ถ้าปลายปล่องอยู่ในโซนนี้ สารที่ปล่อยออกมาจะถูกพัดกดลงมาวนอยู่ใกล้หลังคาและผนัง และอาจถูกดูดกลับเข้าอาคารทางช่องรับอากาศของระบบอื่น
ขนาดของโซนอากาศวนขึ้นอยู่กับความสูงและความกว้างของด้านอาคารที่ปะทะลม อาคารยิ่งใหญ่ โซนนี้ก็ยิ่งสูงและยาว ปล่องจึงต้องสูงพ้นโซนนี้ ไม่ใช่แค่ "โผล่พ้นหลังคามานิดหน่อย"
ความสูงปล่องที่ใช้งานได้จริง (Effective Stack Height)
ความสูงที่มีผลจริงไม่ได้มีแค่ความสูงของตัวปล่อง แต่มาจาก 3 ส่วน
- ความสูงจริงของปล่อง
- ความสูงที่เพิ่มขึ้นจากแรงพุ่งของลมที่พ่นขึ้นในแนวดิ่ง
- ความสูงที่เสียไป เพราะลมภายนอกกดควันให้ต่ำลงตามท้ายปล่อง (Downwash)
ปล่องที่ดีจึงต้องทั้งสูงพอ และพ่นลมออกด้วยความเร็วที่เหมาะสม
ความเร็วลมที่ปากปล่อง
| เกณฑ์ | ค่าอ้างอิง |
|---|---|
| กันควันตกตามท้ายปล่อง (Downwash) | อย่างน้อย 1.5 เท่าของความเร็วลมภายนอก |
| ความเร็วที่มักแนะนำ | ประมาณ 15 m/s (ขึ้นกับบริบทหน้างาน) |
| ฝนไม่ตกเข้าปล่องขณะพัดลมทำงาน | สูงกว่าประมาณ 13 m/s |
ส่วนปล่องเตี้ยที่ปลายอยู่ระดับหลังคา ต้องพ่นลมเร็วกว่า 40 m/s จึงจะทะลุโซนอากาศวนได้ ซึ่งแทบไม่คุ้มทั้งค่าไฟและเสียงดัง การยกปล่องให้สูงพ้นโซนจึงมักเป็นทางที่ดีกว่า
ไม่แนะนำหมวกกันฝน (Rain Cap)
หมวกทรงกรวยคว่ำที่เห็นกันบ่อย จะหักลมที่ควรพุ่งขึ้นให้พุ่งลงมาหาหลังคาแทน ทำลายประโยชน์ของความสูงปล่องไปเกือบหมด หลักการออกแบบที่ดีกว่าคือ
- ปล่อยลม ขึ้นในแนวดิ่ง เสมอ
- ใช้หัวปล่อง (Stackhead) แบบท่อเหลื่อมซ้อนหรือข้องอเยื้อง พร้อมรูระบายน้ำฝนที่ก้นปล่อง และเพิ่มการสูญเสียความดันของข้องอเข้าไปในการคำนวณพัดลมด้วย
- ออกแบบความเร็วที่ปากปล่องให้สูงพอที่ฝนจะไม่ตกเข้าขณะระบบทำงาน
ตำแหน่งปล่องเทียบกับช่องรับอากาศ
ก่อนตัดสินใจเรื่องตำแหน่งปล่อง ควรเช็กทิศทางการฟุ้งกระจายของควันตามทิศลมหลัก ว่าเส้นทางควันไม่ผ่านช่องรับอากาศของแอร์ พัดลมเติมอากาศ หน้าต่าง หรืออาคารใกล้เคียง
เรื่องที่ต้องตรวจสอบแยกต่างหาก
หลักวิศวกรรมข้างต้นช่วยให้ปล่องทำงานได้ดี แต่ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมาย ค่ามาตรฐานการระบายอากาศเสียจากโรงงาน และเงื่อนไขในการขอใบอนุญาต เช่น ร.ง.4 ต้องตรวจสอบกับประกาศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องฉบับล่าสุดแยกต่างหาก