ฮูดดูดอากาศ: ขยับออกไปแค่คืบเดียว ลมที่ต้องใช้เพิ่มเกือบ 4 เท่า

ฮูดคือด่านแรกของระบบดูดอากาศ ถ้าฮูดจับควันไม่อยู่ ต่อให้พัดลมแรงแค่ไหน หอบำบัดดีแค่ไหนก็ช่วยไม่ได้ เพราะสารหลุดออกมาอยู่ในอากาศที่คนหายใจตั้งแต่แรกแล้ว

ฮูด 3 แบบที่พบบ่อย

• ฮูดแบบครอบ (Enclosing Hood) ครอบแหล่งกำเนิดไว้เกือบมิด เช่น ตู้ดูดควัน ห้องพ่นสี ใช้ลมน้อยที่สุดและควบคุมได้ดีที่สุด
• ฮูดแบบดักจับ (Capturing Hood) ติดอยู่ข้างแหล่งกำเนิด และต้องสร้างกระแสลมดึงสารเข้ามาเอง เช่น ฮูดข้างโต๊ะเชื่อม ฮูดแบบร่อง (Slot) ริมถังชุบ
• ฮูดแบบรับ (Receiving / Canopy Hood) รอรับควันร้อนที่ลอยขึ้นมาเอง เช่น ฮูดเหนือถังร้อน ใช้ได้ดีเมื่อควันร้อนจริง แต่ถ้าคนงานต้องก้มทำงานเหนือถัง ศีรษะจะอยู่ในเส้นทางควันพอดี

จำง่าย ๆ ว่า ยิ่งครอบได้มาก ยิ่งประหยัดลมและค่าไฟ

ความเร็วลมดักจับ (Capture Velocity) คืออะไร

คือความเร็วลมที่ต้องเกิดขึ้น ตรงจุดที่สารเกิด เพื่อเอาชนะลมรบกวนรอบข้างและดึงสารเข้าฮูด ไม่ใช่ความเร็วลมที่ปากฮูด ค่าที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับว่าสารพุ่งออกมาแรงแค่ไหน และบริเวณนั้นมีลมพัดขวางมากเพียงใด จึงต้องประเมินจากหน้างานจริง

สำหรับฮูดดักจับที่ตั้งลอย ๆ ไม่มีอะไรบัง ปริมาณลมที่ต้องใช้คำนวณได้จาก

Q = Vx × (10X² + Af)

• Q = ปริมาณลมที่ต้องดูด (m³/s)
• Vx = ความเร็วลมดักจับที่ต้องการ ณ จุดที่สารเกิด (m/s)
• X = ระยะจากปากฮูดถึงจุดที่สารเกิด (m)
• Af = พื้นที่หน้าฮูด (m²)

ระยะห่าง คือตัวแปรที่แพงที่สุด

X ในสูตรถูกยกกำลังสอง ระยะที่เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจึงทำให้ลมที่ต้องใช้พุ่งขึ้นมาก ลองดูตัวอย่างฮูดหน้ากว้าง 0.05 m² ที่ความเร็วลมดักจับเท่ากัน

แปลว่าถ้าย้ายฮูดออกจาก 30 เป็น 60 ซม. พัดลม ท่อ และหอบำบัดต้องใหญ่ขึ้นเกือบ 4 เท่า ก่อนตัดสินใจซื้อพัดลมตัวใหญ่ ลองถามก่อนว่าขยับฮูดเข้าไปใกล้กว่านี้ได้หรือไม่

สองทริกประหยัดลมที่แทบไม่มีต้นทุน

1. ติดปีกรอบปากฮูด (Flange) ปีกช่วยกันไม่ให้ฮูดดูดลมจากด้านหลังซึ่งไม่มีสาร สูตรจะกลายเป็น Q = 0.75 × Vx × (10X² + Af) หรือประหยัดลมได้ราว 25%
2. วางฮูดชิดพื้นโต๊ะหรือพื้นผิวงาน พื้นโต๊ะทำหน้าที่เหมือนผนังอีกด้านหนึ่ง สูตรจะกลายเป็น Q = Vx × (5X² + Af)

ถ้าทำทั้งสองอย่างพร้อมกัน สูตรคือ Q = 0.75 × Vx × (5X² + Af) จากตัวอย่างข้างบนที่ระยะ 30 ซม. ลมที่ต้องใช้จะเหลือราว 40% ของฮูดที่ตั้งลอย ๆ แบบไม่มีปีก

เช็กอย่างไรว่าฮูดยังดูดดีอยู่

ทุกฮูดมีการสูญเสียความดันที่ทางเข้า ค่าความดันสถิตที่วัดในท่อถัดจากฮูด (Hood Static Pressure) จึงบอกสุขภาพของฮูดได้ สำหรับฮูดตัวเดิม ปริมาณลมจะแปรตามรากที่สองของค่านี้

วิธีใช้จริงคือ จดค่านี้ไว้ตอนระบบยังใหม่เพื่อใช้เป็นค่าอ้างอิง แล้ววัดซ้ำตามรอบ ถ้าค่าลดลงเรื่อย ๆ แปลว่าลมที่ฮูดลดลง สาเหตุอาจเป็นท่ออุดตัน ท่อรั่ว สายพานหย่อน หรือแผ่นกรองตัน

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยหน้างาน

• ติดฮูดไว้ไกลจากแหล่งกำเนิด เพราะกลัวเกะกะการทำงาน
• ตั้งพัดลมเป่าลมขวางหน้าฮูด จนควันหลุดออกด้านข้าง
• คิดว่าฮูดยิ่งใหญ่ยิ่งดี ทั้งที่พื้นที่หน้าฮูดที่ใหญ่ขึ้นก็ทำให้ต้องใช้ลมมากขึ้น
• ดูดสวนทางกับทิศที่สารเคลื่อนที่ เช่น ควันร้อนลอยขึ้น แต่ติดฮูดดูดลงที่พื้น